Dekret pulini qanday olish mumkin? — 2026-yilgi yangi tartib
2026-yil 1-yanvardan O‘zbekistonda homiladorlik va tug‘ish nafaqasi (xalq orasida “dekret puli”)ni to‘lash tizimi tubdan o‘zgardi. Endi nafaqa ish beruvchi emas, balki Davlat ijtimoiy sug‘urta jamg‘armasi tomonidan to‘lanadi. Bu esa ayniqsa xususiy sektorda ishlaydigan ayollar uchun muhim yangilik bo‘ldi.
Quyida yangi tartib qanday ishlashi, kimlar nafaqa olishi va pul qanday hisoblanishi haqida sodda va tushunarli izoh beramiz.
Homiladorlik nafaqasi nima?
Homiladorlik va tug‘ish nafaqasi — bu ayolning homiladorlik davri va tug‘ruqdan keyingi tiklanish muddati uchun to‘lanadigan davlat ijtimoiy to‘lovidir.
U:
- vaqtincha mehnatga layoqatsizlik davrini qoplaydi;
- ish haqining ma’lum foizi asosida hisoblanadi;
- bir martada, to‘liq summa ko‘rinishida beriladi.
Odatda bu to‘lov 126 kunlik davr uchun ajratiladi. Agar tug‘ruq og‘ir kechsa yoki 2 va undan ortiq bola tug‘ilsa, muddat 140 kungacha uzaytiriladi.
Nima o‘zgardi?
Avval dekret puli korxona hisobidan to‘lanardi. Ya’ni ish beruvchi o‘z mablag‘idan xodimaga to‘lov qilardi. Bu ko‘plab tadbirkorlar uchun moliyaviy yuk bo‘lib, ba’zan ayollarni ishga olishda to‘siq ham bo‘lib kelgan.
Endi esa:
- nafaqa Davlat ijtimoiy sug‘urta jamg‘armasi tomonidan to‘lanadi;
- ish beruvchi dekret pulini o‘z hisobidan bermaydi;
- tizim avtomatlashtirilgan va arizasiz (proaktiv) ishlaydi.
Kimlar dekret puli olish huquqiga ega?
Quyidagi ayollar kamida 10 oy sug‘urta stajiga ega bo‘lsa, homiladorlik va tug‘ish nafaqasini oladi:
- rasmiy mehnat shartnomasi asosida ishlayotganlar;
- fuqarolik-huquqiy shartnoma asosida ishlayotganlar;
- ixtiyoriy ravishda ijtimoiy sug‘urta badali to‘layotganlar (o‘zini o‘zi band qilganlar, YTT va boshqalar).
Muhimi rasmiy bandlik va to‘langan badallar mavjud bo‘lishi kerak.
Dekret pulini olish uchun nima qilish kerak?
Jarayon juda oddiy:
- Homilador ayol o‘zi ro‘yxatda turgan poliklinikaga murojaat qiladi.
- Shifokor ko‘rigidan so‘ng elektron tizimda “mehnatga layoqatsizlik varaqasi” (bolnichniy) ochiladi.
- Hech qanday qog‘oz hujjat berilmaydi — hammasi raqamli shaklda yuritiladi.
- Ma’lumotlar avtomatik ravishda sug‘urta tizimiga tushadi.
Ayoldan alohida ariza talab qilinmaydi.
Nafaqa miqdori qanday hisoblanadi?
To‘lov miqdori ikki omilga bog‘liq:
- o‘rtacha oylik ish haqi;
- sug‘urta staji (necha oy/yil badal to‘langan).
Sug‘urta stajiga qarab foizlar quyidagicha:
- 10 oydan 24 oygacha — 75%;
- 25 oydan 60 oygacha — 85%;
- 60 oydan ortiq — 100%.
Masalan, agar ayol 5 yildan ortiq rasmiy ishlagan bo‘lsa, o‘rtacha ish haqining 100 foizi miqdorida dekret puli oladi.
Pul qaysi kartaga tushadi?
Tayinlangan mablag‘ moliyaviy agent banklar – Xalq banki yoki Aloqabank tomonidan o’tkaziladi.
Pul:
- ayolning ijtimoiy kartasiga;
- agar u bo‘lmasa — mavjud HUMO yoki UZKARD kartasiga;
- karta bo‘lmasa, avtomatik virtual Baraka kartasi ochilib, pul shunga tushiriladi.
Bu haqda SMS orqali xabarnoma yuboriladi.
Minimal staj talabi qanday?
Homiladorlik va tug‘ish nafaqasi uchun kamida 10 oy sug‘urta staji bo‘lishi shart.
Sug‘urta stajiga:
- 2019-yilgacha — Pensiya jamg‘armasiga to‘langan badallar;
- 2020–2025-yillar — ijtimoiy soliq to‘lovlari;
- 2026-yildan boshlab — Davlat ijtimoiy sug‘urta badallari kiritiladi.
Rasmiy ishlagan davrlar elektron bazalar orqali avtomatik aniqlanadi.
Yangi tizimning asosiy afzalligi nimada?
Yangi tartib:
- xususiy sektordagi ayollar uchun imkoniyatni kengaytirdi;
- ish beruvchining moliyaviy yukini kamaytirdi;
- nafaqalarni arizasiz va shaffof tarzda tayinlashni yo‘lga qo‘ydi;
- rasmiy bandlikni rag‘batlantirdi.
Endi dekret puli olish jarayoni sodda: poliklinikaga borish kifoya, qolgan hisob-kitob va to‘lovlar avtomatik amalga oshiriladi.