Ish haqi qachon va qanday to‘lanishi kerak? O‘zbekiston qonunchiligi bo‘yicha muhim talablar (2026)
O‘zbekistonda xodimlarga ish haqi to‘lash tartibi Mehnat kodeksi va unga oid normativ-huquqiy hujjatlar bilan qat’iy tartibga solingan. Ish beruvchilar belgilangan muddatlarga rioya qilishi shart, aks holda moliyaviy javobgarlikka tortiladi.
Ish haqi to‘lash muddati qanday belgilanadi?
Amaldagi qonunchilikka ko‘ra, xodimlarga ish haqi to‘lash muddatlari quyidagi hujjatlarda belgilanishi lozim:
- jamoa shartnomasida;
- ish beruvchining ichki hujjatlarida;
- agar yuqoridagi hujjatlar mavjud bo‘lmasa — mehnat shartnomasida.
Qonunga muvofiq, ish haqi oyiga kamida ikki marta, ya’ni har yarim oyda bir martadan kam bo‘lmagan muddatlarda to‘lanishi shart.
Oylik ish haqi qanday tartibda beriladi?
Xodimlarga oylik ish haqi, qoida tariqasida:
• 16 kundan ortiq bo‘lmagan tanaffus bilan,
• ikki qismga bo‘lib to‘lanadi:
• bo‘nak (avans),
• oyning qolgan qismi.
Bu talab xodimlarning barqaror daromadga ega bo‘lishini ta’minlashga qaratilgan.
Ish haqi kechiktirilsa nima bo‘ladi?
Agar ish beruvchi ish haqini belgilangan muddatda to‘lamasa, qonunchilikka ko‘ra u xodimga kompensatsiya to‘lashi shart.
Kompensatsiya miqdori:
• kechiktirilgan har bir kun uchun,
• Markaziy bankning qayta moliyalash stavkasining 10 foizi miqdorida hisoblanadi.
Bu talab 2026 yil holatiga ko‘ra O‘zbekiston qonunchiligida amalda bo‘lib, xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilishga xizmat qiladi.
Tez-tez beriladigan savollar (FAQ)
Ish haqi oyiga bir marta to‘lansa bo‘ladimi?
Yo‘q. Qonunchilikka ko‘ra, ish haqi oyiga kamida ikki marta to‘lanishi shart.
Avans (bo‘nak) berish majburiymi?
Ha. Oylik ish haqi ikki qismga bo‘linib to‘lanishi belgilangan: bo‘nak va asosiy qismi.
Ish haqi kechiksa qayerga murojaat qilish mumkin?
Xodim:
• Mehnat inspeksiyasiga,
• sudga,
• yoki prokuratura organlariga murojaat qilishi mumkin.
Kompensatsiya avtomatik to‘lanadimi?
Qonun bo‘yicha ish beruvchi uni mustaqil ravishda to‘lashi kerak. Amalda esa ko‘pincha xodim talab qilgach to‘lanadi.
Ish beruvchi kompensatsiya to‘lamasa nima bo‘ladi?
Bu holat ma’muriy javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin. Ish beruvchiga jarima qo‘llanadi.
Qayta moliyalash stavkasi qayerdan olinadi?
U O‘zbekiston Markaziy banki tomonidan belgilanadi va rasmiy manbalarda e’lon qilinadi.
Ish haqi to‘lash muddati — xodimning asosiy mehnat huquqlaridan biri. Ish beruvchilar belgilangan talablarga rioya qilishi shart, xodimlar esa o‘z huquqlarini bilishi va zarur hollarda himoya qilishi lozim.
